سلیمان امینی

مرحوم سليمان اميني سرابي از جمله شعراي مرثيه‌ سراي ايران عزيز است كه قدر و منزلت وي مكتوم مانده است . وي فرزند ملا جواد امين‌العلماي سرابي به سال 1300 شمسي در روستاي « خاكي » از توابع سراب به دنيا

آمد . حيات او با سختي‌هاي فراوان توأم بود . در عنفوان جواني پدر از دست داد . براي امرار معاش راهي تبريز شد و طي سختي هاي فراوان سرانجام در دانشگاه تبريز استخدام گرديد و آن‌ گونه كه از اشعارش پيداست در دانشگاه هم وضع مناسبي نداشته از مشقات كار به تنگ آمده بود . سرانجام در پنجم اسفند سال 1354 در تبريز در جمع دوستان شاعر و اديب خود دار فاني را وداع گفت . دوست وي استاد علي نظمي نوشته است : « يكي از قديمي‌ترين اعضاي انجمن ادبي شهريار، شادروان سليمان اميني بود كه به حق شاعري چيره‌ زبان ، خوشنويسي توانا ، دوستي مهربان و مردي وارسته بود و عشق و علاقه ي فوق‌العاده‌اي به فرهنگ ملي داشت . فداكاري در انجام وظيفه و تواضع و فروتني از سجاياي اخلاقي آن شادروان به شمار مي‌رفت ، به زبان ديگر : انساني كامل و هنرمندي باارزش و شايسته ي احترام و تكريم بود .

 

در تذكره‌اي در مورد وي قيد شده است : اميني مرد نيك‌نفس و متدين و خيرخواه و شاعري مذهبي و طبع موزون داشت و اغلب اشعارش نوحه مي‌باشد . او خط خوبي هم داشت . از آثارش « گل‌هاي خودرو »  با مقدمه ي استاد شهريار و « نواي نينوا » كه به تركي آذربايجاني سروده است چاپ شده است .

مرحوم سليمان اميني در تركي و فارسي طبع موزون داشت . به ويژه در مرثيه‌ سرايي اشعار زيبايي سروده است . امتياز ديگر وي آن بود كه با خط زيباي خود به نگارش دواوين مرثيه ي آذري مي‌پرداخت و تعداد قابل توجهي از ديوان‌هاي مرثيه ي آذري چاپ شده در تبريز به خط وي مي‌باشد ، ضمن آنكه با سابقه دوستي و الفتي كه با مرثيه ‌سرايان نامي آذربايجان داشت به يادگار اشعاري هم در ديوان‌هاي ايشان مي‌سرود و مي نگاشت از آن جمله قصيده‌اي با عنوان « رهروان حقيقت » در كتاب « رهروان حقيقت » مجموعه مراثي آذري شاعر فقيد و بلندپايه صحاف تبريزي نگاشته است . وي از ارادتمندان سالار شهيدان حضرت ابا عبدالحسين (ع) بود و همواره آرزوي ثبات در عشق مولايش را داشت خود سروده است :

يارب به لب  تشنه ي  شاه  شهدا

يارب به دل خسته ي آن مير هدا

توفيق  بخشاي  تا  آخر  عُمر

باشد  دل  ما  منور از نور ولا

     از مرحوم سليمان اميني در ايام حياتش سه جلد كتاب منتشر گرديده است كه عبارتند از: « اشك خون » ، « گل‌هاي خودرو » ، « نواي نينوا » و پس از درگذشت وي مجموعه اشعار فارسي وي به همت دوستش علي نظمي شامل غزليات ، تصنيفات ، متفرقات و مراثي ديگر شاعران در سوگ اميني تحت عنوان « ديوان اميني تبريزي » در سال 1356 انتشار يافته است . بايد افزود وي داراي ديواني خطي مفصل و زيبايي شامل اشعار فارسي و آذري بود كه پس از درگذشت وي به سرقت رفت و تاكنون خبري از آن به دست نيامده است . اميد است از گزند روزگار مصون بماند و روزي روشني ‌بخش ديدگان ادب دوستان پارسي و آذري ايران عزيز گردد .

     عشق و ارادت به اهل بيت از ويژگي‌هاي بارز و برجسته اين شاعر دلسوخته بود . در قسمت متفرقات ديوان اشعار وي اين عشق و ارادت را مي‌توان در قصايدي چون مقام محمّد (ص) ، كيست سلطان جُز علي ، ولايت علي (ع) ، شوكت و جلال محمّد (ص) و ترجمه ي كلمات قصار مولي علي عليه‌السلام به شعر ديد .

     از باب تبرك دو قصيده ي زيبا از ديوان مرحوم سليمان اميني تقديم به ادب ‌دوستان و ارادت ‌پيشگان اهل بيت (ع) و خاندان حضرت ختمي مرتبت مي‌گردد . لازم به ذكر است در ايام حيات شاعر ميلاد مسعود پيامبر اكرم (ص) در ايام نوروز واقع گرديده بود و وي به مناسبت اين تقارن فرخنده قصيده ي « جشن نوروز و ميلاد مسعود پيغمبر اكرم (ص) » را سروده است :

 

جشن نوروز و ميلاد مسعود پيغمبر اكرم (ص)

شكرلله     باز     مي‌بينم     ز فر    فروردين

صحن باغ و بوستان را رشك  فردوس  برين

چون  دم   عيسي ،  نسيم  نو  بهاري  مي‌دهد

پيكر    افسردگان    باغ    را     جان    نوين

عنبر افشان  خيزد  از  هر گوشه‌اي باد  سحر

گشته  گلشن  از  نسيم   صبحگاهي    عنبرين

قمري از شاخ صنوبر بانگ  بردارد كه  هان

هذه    جنات     عدن      فادخلوها     خالدين

جان و دل را مي‌كند سرشار از شور و شعف

عندليب   از   نغمه‌هاي    دلنواز   و   دلنشين

لاله  را  پرژاله گر بيني  به  طرْف   بوستان

هست  گويي در كف رندان پر از مي ساتكين

خنده‌ي كبك دري  در  كوهسار  افكنده  است

چون شكرخند   نكو   رويان   تاتاري   طنين

جشن  نوروزي  بود  امسال  بس   فرخنده‌تر

زانكه  با  ميلاد   مسعود   پيمبر  شد   قرين

جشن   ميلاد   همايون   رسول   اكرم  است

آنكه   مولودي   نزاده   مادر   دهر  اينچنين

آنكه مخلوقات عالم هرچه بود وهرچه هست

آفريد  از   يمن   ذات   پاك   او   جان‌آفرين

آنكه  اسم  پاك  او  در  آسمان‌ها احمد  است

آنكه  نام   ناميش   باشد   محمّد   در   زمين

اي به قربان  تو  جان  عالم و آدم  كه  هست

منتت   را   جان  هرچه  عالم  و  آدم  رهين

منكر  شأن  تو  گو  هرگز   نباشد    معترف

تو  پيمبر بودي  و  آدم   ميان   ماء  و  طين

گر  ببوسند  آستانت  را  شهان،  نبود  عجب

كمترين  خادم  به  درگاهت  بود  روح‌الامين

اين تويي  كز  جانب   جان‌آفرين،  بر عالمي

پيشوا و هادي  و  منهاج  حق   گشتي   گزين

تا جهان  شد  غرقه  در  درياي   بيداد و ستم

از  عرب   بالا   زدي  بر  رفع  بيداد  آستين

پرچم    توحيد    را    بر    آسمان   افراشتي

خرد  كردي لات  و عزا  را  به  عزم  آهنين

بهر  دنيايي  سراپا  نكبت  و  فسق   و   فساد

نعمت  امن  و  امان  آوردي  از   دين   مبين

تا  منور گشت  دل‌ها   از   فروغ   عارضت

رفت  انكار  از  ميان، بگرفت جايش را يقين

در جهان گر حق بگيرد جاي باطل،  بي‌گمان

از تو باشد اي  به  بزم  قرب  حق،  بالانشين

رشته ي  اسلام  را  هرگز  نبرّد    تيغ   كفر

از  تولاي  تو  ما  را  هست   تا   حبل‌المتين

هست پاي‌انداز تو  هفت آسمان، نبود  عجب

سروران سايند اگر  بر خاك  درگاهت  جبين

اول    خلقت     تويي     و   آخر   پيغمبران

در  تو  جمع   آمد   شكوه   اولين  و  آخرين

كي زدامانت «اميني» دست بردارد كه هست

مهرت اي ختم رسل، با جسم و جان اوعجين

* * *

تجديد سال

خوشا   نوروز ،    روز  روح‌پرور

خوشا    تجديد     سال    بهجت‌ آور

خوشا عيدي كز آن جان‌ها مصفاست

خوشا  جشني   كز آن   دل‌ها  منور

* * *

نور خدا (در مدح ولي‌عصر عج)

خوش آن روزي كه دل‌ها را كند نور خدا روشن

شود  از   پرتو  مهر  و  محبت   ديده‌ها   روشن

فروغ   دانش  و  بينش   جهان   يكسر   فراگيرد

طريق    زندگي    گردد   ز  انوار   هدا  روشن

چو سينا سينه‌ي مردم ز  هر قوم  و  ز  هر ملت

شود  ناگاه    از    نور   جمال    كبريا    روشن

براندازد   نقاب   از   روي  زيبا   شاهد   غيبي

شود  از  فيض  ديدار  جمالش  چشم  ما  روشن

نماند   در   همه   عالم   ز  باطل   هيچ   آثاري

شود در دهر،  مصباح  حقيقت  هر  كجا  روشن

رها   گردد   جهان  از  ظلمت  ظلم   ستمكاران

شود  سرتاسر  عالم  از  آن   بدرالدجي   روشن

شود مهر و محبت جانشين  كين  و  كدورت  را

كه  در عالم  شود  مفهوم  پيمان  و  وفا  روشن

غبار   كينه   را  بزداي   از   لوح   دلت   جانا

كه تا بيني  به  مرآت  درون  وجه  خدا  روشن

بيا  تا  مي‌تواني  دل  به دست آور  كه  مي‌دارد

 

مشاهیر و مفاخر شهرستان سراب - آذربایجان شرقی

مردم شهرستان سراب به مباحثه و شعر و شاعري علاقه خاصي معطوف مي دارند و اگر اوقات فراغتي پيدا كنند محفلي تدارك ديده و به مشاعره و تفسير مي پردازند بطوري كه اگر با يكي از اهل اين فن همراه باشي يا خود شعر گويد ، يا شعر شاعر ديگري را نقد و بررسي ميكند. روي همين اصل در شهرستان سراب شعرا زياد به پا خاسته اند و به خاطر ارادت خاص به اهل بيت عصمت و طهارت بيشتر شعرهايشان به مرائي و مداحي اهل بيت پيامبر و معصومين (ع) است .