سنگ نبشته اورارتی

 در نزدیکی روستای قیرخ قیزلار در شمال شرق سراب واقع و به خط میخی بر روی صخره ای به طول ۵/۴ متر و عرض ۱۰/۲ متر و ارتفاع ۶/۲ قرار گرفته است. این سنگ نبشته به دوره اورارتو مربوط است.


متاسفانه قسمتی از این کتیبه از بین رفته و قابل خواندن نبست به همین دلیل تاکنون متن آن ترجمه نشده است. در قسمت شمالی این کتیبه قلعه ای است که این قلعه هم به اورارتوها مربوط است در سنگ نبشته نشتبان همانگونه که در اسناد و شواهد آمده است صحبت این است که آرگشیتی ۲۱ قلعه تسخیر کرد و در یک روز بیش از ۴۰ شهر را تصرف و بعد در محل قلعه های تسخیر شده قلعه ای نو برای خود ساخته است به نظر باستان شناسان این کتیبه به آرگشیتی مربوط است ولی متاسفانه محتوای کامل آن به دلیل آسیب دیدگی فراوان معلوم نگردیده است.

برای دستیابی به این كتیبه تاریخی باید از روستای رازلیق عبوركرده و به روستای دیزج سفید رسید . سنگ نبشته در روی صخره ای از سنگ خارا در دره رودخانه پسلر روبه جنوب واقع است . درگذشته پلكانی در پای آن تعبیه گردیده بود كه به مرور زمان از بین رفته وفقط چند پله ویران باقی مانده است . پس از آن صفحه ای طبیعی به چشم می خورد كه درارتفاع 3 متری آن كتیبه رازلیق به ابعاد 82*110 سانتیمتر در شانزده سطر حاوی فرمان ارگیشتی دوم فرزند ( روسا ) پادشاه اورارتور قرار گرفته است .

متن ترجمه فارسی این كتیبه چنین است:

 - به حول و قوه ( خالدی ) ( ارگیشتی روساهینی ) گوید:

 - من به سرزمین ( آرهو ) لشكر كشیدم

 - من سرزمین ( اولوشو) و سرزمین ( برقو ) را تسخیر كردم

 -من تا كنار رودخانه ( مونا ) رسیدم و از آنجا برگشتم

 - من سرزمین ( گیردو ) و ( گتوهائی ) و ( توایشیدو ) را تسخیر كردم

 –شهر ( روتومنی ) را من گرفتم

 - سرزمین هائی را كه من تسخیر كردم تحت باج خود قرار دادم

 - این قلعه را بزور گرفتم و دوباره برقرار ساختم

 –من آن را ( ارگیشتی ایردو ) نامیدم تا بخاطر تقویت (( بیا ای ئی )) ( اورارتور

 –برای مطیع ساختن سرزمین های دشمن

 - تا به حول و عظمت ( خالدی ) ( ارگیشتی ) بزرگ

 - شاه ، شاه جهان ، شاه شاهان ، خداوندگار شهر ( توشبا) ارگیشی می گوید : هركس نام مرا محو كند یا به این كتیبه خسارتی وارد بیارد

 - امیدوارم خدایان ( خالدی ) ( ته ای شه با ) ( شیوانی ) او را زیر خورشید براندازد