تپه باستانی قلعه جوق سراب

این‌ تپه‌ در ۱۵/۲ کیلومتری‌ شمال‌ سراب‌ در کنار جاده‌ سراب‌ – رازلیق‌ و دهکده‌ ایکه‌ نام‌ قلعه‌ جوق‌ را دارد قرار گرفته‌ است‌. این‌ تپه‌باستانی‌ از قلعه‌ای‌ که‌ بر روی‌ آن‌ بوده‌ و آثارش‌ باقیست‌ نام‌ گرفته‌ است‌ و آثار قلعه‌ به‌ صورت‌ خشت‌ و گل‌ دیده‌ می‌شود.

این‌ تپه‌ بزرگ‌ ارتفاعی‌ ۳۰ متری‌ و مساحت‌ تقریبی‌ ۲۰ هزار مترمربعی‌ دارد که‌ مورد استفاده‌ و خاک‌برداری‌ زارعین‌ دهکده‌ قلعه‌ جوق‌قرار گرفته‌ و بیش‌ از نصف‌ آن‌ غارت‌ شده‌ است‌. در نتیجه‌ خاک‌برداری‌ برشهای‌ مختلفی‌ به‌ وجود آمده‌ که‌ در بعضی‌ جاها دیواره‌های‌بلندی‌ با ارتفاع‌ نزدیک‌ ۵ متر دیده‌ می‌شود که‌ از خشت‌های‌ بزرگی‌ که‌ در بناهای‌ مادی‌ وجود دارد ساخته‌ شده‌ است‌.

علاوه‌ بر خشتهای‌ مربوط‌ به‌ دوره‌ مادها، انواع‌ سفالهای‌ مختلف‌ از هزاره‌ دوم‌ قبل‌ از میلاد قرون‌ اولیه‌ اسلامی‌ در آن‌ یافت‌ می‌شود.سفالهایی‌ از دوران‌ ماقبل‌ تاریخ‌ و سفالهایی‌ مرصع‌ «سفال‌ قرمز رنگ‌ که‌ جابجا بوسیله‌ قطعات‌ کاشی‌ با لعاب‌ فیروزه‌ای‌ مرصع‌ شده‌است‌» یا انواع‌ سفالهای‌ دوره‌ پارت‌ در انواع‌ مختلف‌ و بحد وفور پیدا می‌شود.

در برشهای‌ خاک‌برداری‌ زراعتی‌ دو لایه‌ مشخص‌ خاکستر و زغال‌ که‌ حاکی‌ از آتش‌سوزی‌ می‌باشد دیده‌ می‌شود. در میان‌ لایه‌های‌خاکستر بقایای‌ آثار ساختمانی‌ و وسایل‌ زندگی‌ نشان‌ دهنده‌ استمرار حیات‌ اجتماعی‌ و تجدید فعالیت‌ در این‌ شهرک‌ و قلعه‌ می‌باشد.این‌ آثار به‌ صورت‌ استخوان‌ حیوانات‌ اهلی‌ – سفالینه‌ها – قطعات‌ اپسیدین‌ – سنگ‌ چخماق‌های‌ تراشیده‌ و صیقلی‌ دیده‌ می‌شود.با یک‌ نظر دقیق‌ از نقطه‌ نظر جغرافیایی‌ معلوم‌ می‌شود، وجود قلعه‌ای‌ در مخروط‌ افکنه‌ رودخانه‌ پشتو بر سردره‌ رازلیق‌،دره‌ای‌ که‌ به‌ سبلان‌ منتهی‌ می‌شود، و وجود سنگ‌ نبشته‌ رازلیق‌ در یک‌ و نیم‌ منزلی‌ آن‌ (۵/۱۰ کیلومتری‌) اهمیت‌ تاریخی‌ دوران ‌اورارتی‌ و سوق‌الجیشی‌ این‌ تپه‌ عظیم‌ و ساخلوی‌ آن‌ را معلوم‌ می‌کند .

این قلعه که اکنون به یک تپه تبدیل شده است در ۵/۲ کیلومتری شمال سراب در کنار جاده رازلیق به سراب واقع است با توجه به وجود سنگ نبشته رازلیق در ۱۰ کیلومتری این تپه ، اهمیت تاریخی این تپه و ارزش نظامی آن در دوران اورارتویی مشخص می شود .
ارتفاع این قلعه ۳۰ متر است و مساحتی در حدود ۲۰ هزار متر مربع ( به شعاع ۸۰ متر ) دارد . در این تپه انواع سفال از دوران ما قبل تاریخ و هزاره دوم قبل از میلاد و دوران پارتها تا قرون اولیه‌ اسلامی و سفال هایی مرصع در انواع مختلف به حد وفور پیدا شده است ،
هم اکنون نیز کنده کاری هایی توسط افراد سود جو در اطراف و داخل تپه صورت می گیرد که در گزارش تصویری معلوم است و لزوم توجه مسئولین را می طلبد تا جلوی چنین افرادی گرفته شود.
گفتنی است بیش از نصف این تپه خاک‌برداری و غارت شده که در نتیجه آن برش‌های مختلفی به وجود آمده است و باعث شده در بعضی جاهای آن دیوارهای بلندی به ارتفاع قریب به ۵ متر پیدا شود. این دیوارها از خشت‌های بزرگی که در بناهای مادی وجود دارد ساخته شده است.

با توجه به خاکبرداری های بی رویه اهالی قلعه جوق و روستاهای همجوار و جمع آوری زباله ها در کنار این تپه تاریخی طی سال های گذشته که موجب از بین رفتن آن و ایجاد مزاحمت برای همسایگان منطقه بخصوص برای دانش آموزان گردیده است.